Procedura recenzyjna

Procedura recenzowania

Wprowadzenie

Redakcja czasopisma kieruje się zasadami rzetelności naukowej, transparentności oraz wysokich standardów etycznych procesu wydawniczego. Wszystkie osoby zaangażowane w proces publikacji – autorzy, redaktorzy, recenzenci oraz wydawca – zobowiązane są do przestrzegania zasad etyki publikacyjnej oraz międzynarodowych standardów określonych m.in. przez Committee on Publication Ethics (COPE).

Wszystkie artykuły zgłoszone do czasopisma podlegają wieloetapowej procedurze oceny, której celem jest zapewnienie wysokiej jakości naukowej publikowanych treści. Redakcja stosuje procedurę podwójnie anonimowej recenzji (double-blind review), w której zarówno autorzy, jak i recenzenci pozostają anonimowi.

Każda recenzja sporządzana jest w formie pisemnej i kończy się jednoznaczną rekomendacją dotyczącą dalszego procedowania artykułu.

Zasady ogólne

1. Wszystkie artykuły naukowe przesłane do redakcji czasopisma podlegają ocenie formalnej oraz merytorycznej procedurze recenzyjnej.
2. Wstępnej oceny każdego zgłoszonego tekstu dokonuje redakcja, która sprawdza zgodność artykułu z profilem czasopisma, wymaganiami formalnymi oraz zasadami etyki publikacyjnej.
3. Do oceny każdego artykułu powoływanych jest dwóch niezależnych recenzentów posiadających odpowiednie kompetencje naukowe w zakresie problematyki podejmowanej w publikacji.
4. Recenzenci są niezależni od autora lub autorów artykułu i nie mogą być zatrudnieni w tej samej jednostce organizacyjnej co autor publikacji.
5. Proces recenzowania odbywa się zgodnie z zasadą double-blind review:
   • recenzenci nie znają tożsamości autorów ocenianych tekstów;
   • autorzy nie znają tożsamości recenzentów.
6. Recenzja ma charakter pisemny i zawiera uzasadnioną ocenę artykułu oraz końcową rekomendację:
   • przyjęcie artykułu do publikacji;
   • przyjęcie artykułu po uwzględnieniu wskazanych poprawek;
   • odrzucenie artykułu.
7. Nazwiska recenzentów poszczególnych artykułów nie są ujawniane. Redakcja publikuje zbiorczą listę recenzentów współpracujących z czasopismem w danym roku.
8. Autorzy, zgłaszając tekst do publikacji, potwierdzają jego oryginalność, samodzielność autorstwa oraz brak naruszenia praw autorskich osób trzecich. Zobowiązują się również do ujawnienia wkładu poszczególnych osób w powstanie publikacji oraz do unikania praktyk ghostwriting i guest authorship.
9. Redakcja dokumentuje wszelkie przypadki podejrzenia lub potwierdzenia nierzetelności naukowej, w tym plagiatu, fałszowania danych lub innych naruszeń zasad etyki publikacyjnej.

Cele i zadania recenzji

Celem recenzji jest zapewnienie wysokiej jakości naukowej publikowanych materiałów oraz zagwarantowanie czytelnikom dostępu do rzetelnych i wartościowych wyników badań.

Recenzja obejmuje bezstronną ocenę:

• zgodności tematyki artykułu z profilem czasopisma;
• oryginalności i znaczenia naukowego pracy;
• poprawności zastosowanej metodologii;
• aktualności wykorzystanej literatury;
• poprawności argumentacji i struktury tekstu;
• jakości prezentacji wyników badań;
• poprawności językowej i przejrzystości wywodu.

Procedura recenzyjna

10. Artykuł przesłany do redakcji jest rejestrowany i poddawany ocenie formalnej przez redaktora naczelnego lub wyznaczonego członka zespołu redakcyjnego.
11. Po pozytywnej ocenie wstępnej tekst zostaje skierowany do dalszego etapu procedury recenzyjnej.
12. Redaktor naczelny wyznacza dwóch recenzentów posiadających kompetencje w zakresie tematyki artykułu.
13. Recenzent otrzymuje anonimowy tekst artykułu wraz z formularzem recenzji oraz informacją o obowiązku zachowania poufności.
14. Recenzent zobowiązany jest do:
    • zachowania tajemnicy dotyczącej ocenianego tekstu;
    • niewykorzystywania informacji zawartych w artykule przed jego publikacją;
    • zgłoszenia potencjalnego konfliktu interesów;
    • przygotowania obiektywnej i merytorycznej opinii.
15. Recenzja powinna zostać sporządzona w terminie określonym przez redakcję.

Formularz recenzji

Recenzja obejmuje w szczególności:

• tytuł artykułu;
• ocenę zgodności artykułu z profilem czasopisma;
• ocenę oryginalności i wartości naukowej pracy;
• ocenę poprawności metodologicznej;
• ocenę struktury i przejrzystości wywodu;
• ocenę wykorzystanej literatury i źródeł;
• wskazanie mocnych stron artykułu;
• wskazanie elementów wymagających poprawy;
• dodatkowe uwagi i sugestie dla autora.

Recenzja kończy się jednoznaczną konkluzją:

• artykuł rekomendowany do publikacji;
• artykuł rekomendowany do publikacji po wprowadzeniu poprawek;
• artykuł nierekomendowany do publikacji.

Procedura wprowadzania poprawek

W przypadku konieczności dokonania zmian redakcja przekazuje autorowi anonimową recenzję wraz z zaleceniami dotyczącymi poprawy tekstu.

Autor zobowiązany jest do:

• przygotowania poprawionej wersji artykułu;
• odniesienia się do uwag recenzentów;
• przedstawienia informacji o wprowadzonych zmianach lub uzasadnienia nieuwzględnienia określonych sugestii.

W przypadku istotnych zmian redakcja może skierować poprawiony artykuł do ponownej oceny przez tego samego recenzenta.

Podejmowanie decyzji o publikacji

Decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu artykułu podejmuje redakcja na podstawie:

• wyników procesu recenzyjnego;
• zgodności artykułu z profilem czasopisma;
• spełnienia wymagań formalnych i etycznych.

W przypadku rozbieżnych opinii recenzentów redakcja może powołać dodatkowego recenzenta lub podjąć decyzję po analizie całości dokumentacji.

Dokumentacja procesu recenzyjnego

Redakcja przechowuje dokumentację procesu recenzowania, w tym formularze recenzji i korespondencję dotyczącą publikacji, przez okres określony w polityce archiwizacji czasopisma.

Dokumentacja służy zapewnieniu przejrzystości procesu wydawniczego oraz umożliwia kontrolę zgodności działań redakcji ze standardami etyki publikacyjnej.

Postanowienia końcowe

Redakcja zastrzega sobie prawo do odrzucenia artykułu niespełniającego wymagań formalnych, metodologicznych lub etycznych. Materiały przesłane do redakcji nie są zwracane autorom.

Czasopismo stosuje procedury zgodne z zasadami rzetelności naukowej oraz rekomendacjami Committee on Publication Ethics (COPE).

Zasady etyki publikacyjnej (Code of Ethics)

Czasopismo stosuje zasady etyki publikacyjnej oparte na standardach rzetelności naukowej oraz dobrych praktykach wydawniczych. Wszystkie osoby uczestniczące w procesie publikacyjnym – autorzy, recenzenci oraz członkowie zespołu redakcyjnego – zobowiązane są do przestrzegania zasad uczciwości, transparentności i odpowiedzialności za podejmowane działania.

Zasady obowiązujące autorów

• Autorzy zgłaszają wyłącznie prace oryginalne, które nie naruszają praw autorskich osób trzecich.
• Autorzy są zobowiązani do rzetelnego przedstawienia wyników badań oraz prawidłowego wskazania wykorzystanych źródeł.
• Wszystkie osoby mające rzeczywisty wkład w powstanie publikacji powinny zostać wskazane jako współautorzy, a osoby bez istotnego wkładu nie powinny być wymieniane jako autorzy.
• Autorzy zobowiązani są do ujawnienia źródeł finansowania badań oraz potencjalnych konfliktów interesów.
• Niedopuszczalne są praktyki nierzetelności naukowej, w szczególności plagiat, autoplagiat, fałszowanie lub fabrykowanie danych oraz manipulowanie wynikami badań.
• Autorzy są zobowiązani do niezwłocznego poinformowania redakcji o zauważonych błędach w opublikowanym artykule.

Zasady obowiązujące recenzentów

• Recenzje wykonywane są w sposób obiektywny, bezstronny i zgodny z zasadami poufności.
• Recenzenci nie mogą wykorzystywać informacji zawartych w ocenianych manuskryptach dla własnych celów.
• Recenzenci zobowiązani są do zgłaszania potencjalnych konfliktów interesów oraz rezygnacji z recenzji w przypadku braku możliwości zachowania niezależności oceny.

Zasady obowiązujące redakcję

• Redakcja zapewnia przejrzysty i uczciwy proces kwalifikowania oraz oceny publikacji.
• Decyzje redakcyjne podejmowane są wyłącznie na podstawie wartości naukowej, oryginalności i zgodności tematycznej artykułu.
• Redakcja zapewnia poufność informacji dotyczących zgłoszonych manuskryptów.
• Redakcja reaguje na wszelkie zgłoszenia dotyczące podejrzeń naruszenia zasad etyki publikacyjnej oraz podejmuje działania wyjaśniające.
• W przypadku potwierdzenia naruszeń etycznych redakcja stosuje odpowiednie procedury, w tym możliwość odrzucenia publikacji, korekty lub wycofania artykułu.

Czasopismo kieruje się zasadami określonymi przez międzynarodowe standardy etyki publikacyjnej, w szczególności wytycznymi Committee on Publication Ethics (COPE), oraz zasadami odpowiedzialności i rzetelności w działalności naukowej.

Zasady względem użycia AI

Czasopismo posiada określone zasady dotyczące wykorzystania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji (AI) w procesie przygotowania i publikacji artykułów. Dopuszcza się korzystanie z narzędzi AI wyłącznie jako wsparcia technicznego, m.in. w zakresie korekty językowej, poprawy stylistyki lub organizacji tekstu, pod warunkiem zachowania odpowiedzialności autorów za treść, poprawność naukową oraz oryginalność zgłaszanej pracy.

Wykorzystanie narzędzi AI do generowania treści naukowych, opracowywania wyników badań, tworzenia danych, analiz lub formułowania wniosków bez odpowiedniego ujawnienia takiego udziału jest niedopuszczalne. Autorzy są zobowiązani do poinformowania redakcji o istotnym wykorzystaniu narzędzi AI podczas przygotowania manuskryptu, zgodnie z zasadami transparentności i rzetelności naukowej.

Narzędzia AI nie mogą być wskazywane jako autorzy publikacji. Odpowiedzialność za całość artykułu, w tym za zawarte treści, cytowania, interpretację wyników oraz przestrzeganie praw autorskich, ponoszą wyłącznie autorzy.

Zarówno redaktorzy, jak i recenzenci mają bezwzględny zakaz wprowadzania nadesłanych manuskryptów, ich fragmentów, recenzji oraz poufnej korespondencji do publicznych narzędzi opartych na sztucznej inteligencji. Narzędzia AI nie mogą zastępować samodzielnej oceny merytorycznej, krytycznego myślenia ani decyzji redakcyjnych lub recenzenckich.